Z biblioteki

Powieść o eutanazji – Gavin Extence „Wszechświat kontra Alex Woods”

Mojej lekturze książki Gavina Extence’a  towarzyszyła wątpliwość dotycząca tego, kto jest jej planowanym odbiorcą. Pisarz umiejętnie wykorzystuje schematy prozy dla młodzieży, bawi się nimi, próbując wyjść poza „dydaktyczny smrodek”.

 Główny bohater powieści, tytułowy Alex Woods, to chłopak, który jako dziesięciolatek został trafiony przez meteoryt. Później choruje na padaczkę, trochę zbyt dużo czyta i nie należy do najszczuplejszych w szkole, co powoduje, że ma wszystkie cechy odmieńca, indywidualisty, który zostanie odrzucony przez równieśników. Trudności, z jakimi boryka się nastolatek,  są typowe dla jego wieku, jednak sposób, w jaki zostają opisane, sprawia, że ograniczenie grona jej odbiorców do młodzieży, byłoby dla książki krzywdzące.  Ważna w powieści Extence’a jest pewna nadświadomość, ironiczny dystans pojawiający się w przedstawieniu rzeczywistości, w jakiej funkcjonuje Woods . Typowe dla powieści młodzieżowej elementy: samotna matka, zbuntowana koleżanka, postać, która dla głównego bohatera staje się mentorem, tu zostały narysowane subtelniejszą kreską. Matka bohatera prowadzi sklep z tajemniczymi artykułami i wróży z kart tarota; koleżanka Ellie to miłośniczka piercingu, a pan Petersen, który stanie się przyjacielem Alexa, nie stroni od marihuany. Petersen to weteran wojny w Wietnamie, schorowany starszy człowiek zajmujący się hodowlą marihuany i pisaniem listów w ramach akcji Amnesty International na rzecz osób pozbawionych praw obywatelskich.

Extence’owi udaje się oscylowanie między biegunem dowcipu i powagi, co sprawia, że  podejmuje ważkie kwestie bez moralizowania. Bowiem  nie kontakt z meteorytem będzie dla Alexa największym wyzwaniem, ale choroba pana Petersena, który stopniowo będzie tracił władzę nad swoim ciałem i życiem. Paradoksalnie, ten, który zajmował się obroną praw innych, będzie musiał zawalczyć o wolność podejmowania decyzji dotyczącej swego życia i śmierci. Zasadnicza część powieść Extence’a zaczyna się jak opowieść o nastolatku, by stać się głosem w dyskusji o eutanazji, apelem o godność i wolność osób chorych.

Wybór nastoletniego bohatera jako narratora pozwala pisarzowi na uczynienie z historii przyjaźni Alexa i pana Petersena opowieści o wielkiej odwadze i oddaniu. Można czynić zarzut Extence’owi, że przez to spłyca podejmowane kwestie, nie pokazuje wątpliwości wiążących się z decyzją o eutanazji. Na nic jednak nasze dąsy, możemy jedynie napisać własną książkę. Ja przyjmuję wizję angielskiego pisarza, który pobudza do refleksji, nie epatując cierpieniem.

 

You Might Also Like