Nowość z księgarskich półek

Kim jest Breivik? Asne Seierstad „Jeden z nas. Opowieść o Norwegii”

Asne Seierstad napisała książkę hipnotyczną, odsłaniającą historię zamachowca, który 22 lipca 2011 roku pozbawił życia kilkadziesiąt osób. Wydawać by się mogło – cóż nas to obchodzi? Po co czytać o szaleńcu z Norwegii? Jest kilka powodów.

 

Po pierwsze reporterka w drobiazgowy sposób rekonstruuje życie Andersa Breivika – pokazuje jego dzieciństwo, młodość, próby odnalezienia sobie miejsca w rzeczywistości. Seierstad podkreśla, że elementem często powtarzającym się w jego biografii było odrzucenie: przez rodzinę, znajomych, partię polityczną. Czy to upoważnia do zabijania? Czy toksyczni rodzice odpowiadają za wszystko? Autorka nie daje uproszczonych odpowiedzi – przecież siostra Breivika dorastająca w tym samym domu poradziła sobie z sytuacją, w jakiej się znalazła, w inny sposób. W tym miejscu wybrzmiewa dokładniej znaczenie tytułu książki: to norweskie społeczeństwo i nastroje w nim panujące sprawiły, że działania „bohatera” zostały sfinalizowane w ten sposób. Uchwycił się pojawiającego się w mediach wątku niechęci do imigrantów, by doprowadzić go do tak ekstremalnej formy. Kiedy Seierestad cytuje fragmenty jego manifestu czy wpisy na forach internetowych, miałam wrażenie, że już gdzieś to czytałam… Czytałam w wielu postach na portalach społecznościowych nawołujących do niechęci wobec imigrantów zagrażających nam białym Europejczykom. Specjaliści wypowiadający się na tema manifestu Breivika mówili, iż w dużej mierze skopiował je z wypowiedzi innych, więc ktoś myślał podobnie jak on.

 

To integralne powiązanie z norweskim społeczeństwem ujawnia się też w sposobie, w jaki był traktowany w czasie procesu i w wyroku, który otrzymał. Warunki, w jakich żyje, to kwintesencja norweskiego systemu, nastawionego na prawa jednostki. Nie można z nich zrezygnować, nawet, gdy tą jednostką jest Breivik.

 

Niezwykle cenne  były również dla mnie fragmenty pokazujące życie młodzieżówek partyjnych, działania młodych ludzi, ich przygotowanie do życia w społeczeństwie demokracyjnym. Bo nie tylko Breivik jest bohaterem tej książki, ale też młodzi Norwegowie zaczynający swoją karierę polityczną, którzy spotykają się na Utoi – wyspie w kształcie serca. Przejmująca jest też historia dwóch sióstr, Irakijek, które uciekają z rodzicami do Norwegii, by tu móc spokojnie żyć z dala od przemocy.

 

Jeśli kogoś do tej pory nie przekonałam – niebagatelne wrażenie robi sposób, w jaki autorka rekonstruuje wydarzenia 22 lipca – działania Breivika, reakcje służb i władz – czyta się to, jak najlepszą powieść sensacyjną. Niestety, wszystko to wydarzyło się naprawdę…

You Might Also Like